Margrét Tryggvadóttir

Þessi nýja vinna mín er stundum skrítin. Tilgangur okkar í Borgarahreyfingunni er ekki að valda uppþoti eða vera í harðri stjórnarandstöðu. Við viljum bara gera gagn. Þótt liðinn sé mánuður frá kosningum er þingið tiltölulega nýbyrjað og við auðvitað enn að læra á þingstörfin. Það fylgja því bæði kostir og gallar að vera bæði foringja- og öldungalaus. Við verðum óneitanlega var við það að í hinum flokkunum eru nýir menn tuktaðir til af þeim sem setið hafa lengur á þingi. Hins vegar væri stundum ágætt að hafa einhvern í hreyfingunni sem hefur einhverja reynslu af þingstörfum. 

Á mánudaginn flutti forsætisráðherra skýrslu um efnahagsmálin að beiðni Sjálfstæðisflokksins og í kjölfarið fylgdu umræður. Hver flokkur fékk orðið þrisvar og svo lauk Jóhanna umræðunum með fimm mínútna lokaræðu. Sjálfstæðismenn áttu hins vegar afmæli í gær og létu sig því hverfa einn af öðrum og á tímabili var ekki einn einasti sjálfstæðismaður í salnum. Það finnst mér ótrúlegur dónaskapur og hafði orð á því í minni ræðu.

Mér finnst merkilegt að fylgjast með hegðun hinna stjórnarandstöðuflokkanna í þingstörfunum. Nú hafa verið lögð fram ýmis þingmál á þessu sumarþingi. Mörg þeirra eru afar brýn og snúa að efnahagsmálunum sem auðvitað eru mál málanna þessa dagana. Í hádeginu sat ég aukafund í Viðskiptanefnd þar sem sex þingmálum var vísað til umsagnar ýmissa aðila í þjóðfélaginu. Fyrstu umræðu um þessi mál er lokið og nú er óskað eftir umsögnum en svo verður fjallað um málin í viðskiptanefnd áður en þau fara í aðra umræðu. Öll lagafrumvörp þarf að ræða í þremur umræðum þannig að í þeirri fyrstu eru þau ekki rædd til hlítar. Fram fer kynning á málinu en svo er þeim hleypt áfram og þau unnin frekar í nefndunum á vegum þingsins, meðal annars með tilliti til umsagna sem nefndin óskar eftir og henni berast. Nú hefur það hins vegar gerst að þingmenn - og þá aðallega þingmenn Framsóknar með Eygló Harðardóttur í broddi fylkingar - hafa ítrekað hafið upp raust sína í þessum fyrstu umræðum og haft margt og mikið að segja. Umræðuefnið tengist þó ekki alltaf þingmálunum nema þá lauslega. Helst vilja þau tala um að ríkisstjórnin sé “ekkert að gera” (hef ekki tölu á því hve oft ég hef heyrt þau segja það) og að þingmálin séu ómerkileg og tengist ekki hinum stóra vanda þjóðarinnar. Gagnrýna þau að þingið sé ekki haft með í ráðum og að nefndir þingsins fái málin ekki nægilega fljótt til umfjöllunar. Fjölmiðlarnir spila með og Eygló og fleiri hafa verið dugleg að fá fyrirsagnir á mbl.is úr ræðum sínum. Í gær sagði Eygló ESB vera blautan draum Samfylkingarinnar og að þeir vildu innlimun þar inn. Þetta var of mikið fyrir bókmenntafræðinginn og ég fékk kjánahroll um allan líkamann. Úff. Og í dag líkti frú Eygló Vinstri grænum við umskiptinga! Sjálfstæðismenn taka stundum þátt í leiknum og í dag átti Álfheiður Ingadóttir, formaður Viðskiptanefndar, á brattann að sækja. Eygló og Guðlaugur Þór gagnrýndu hana harkalega á fundi Viðskiptanefndar í morgun fyrir fundarfall í síðustu viku og að ekki væri búið að ræða endurreisn bankanna í nefndinni. Sú gagnrýni á að vissu leyti rétt á sér - gjarna hefði mátt nýta fundartíma í síðustu viku til almennra umræðna eða heimsóknar sérfræðinga. Gagnýnin var hins vegar ekki málefnaleg og breyttist í hreinar ofsóknir inni í þinginu stuttu síðar. Þá tóku fleiri þingmenn úr báðum flokkunum þátt í umræðunum. Í gær réðst umrædd Eygló á Magnús Orra Schram, varaformann sömu nefndar, en hann hafði verið í viðtali þá um morguninn og sagt að hann hefði mikið að gera við undirbúning nefndarstarfa. Þessi orð ákvað Eygló að túlka á versta veg og gerði ráð fyrir því að viðskiptanefnd héldi leynifundi sem henni væri ekki boðið á! Ég heyrði ekki viðtalið en í hennar sporum hefði ég sennilega hringt í Magnús og fengið frekari upplýsingar í stað þess að ráðast á hann í fyrirspurnartíma sem átti að snúast um fundarstjórn.

Meðan þessu fer fram bíða fjölmörg mál sem væru sannarlega til hagsbóta fyrir land og þjóð þess að vera kynnt á þinginu í fyrstu umræðu og komið til nefnda og unnin þar frekar. Framsóknarflokkurinn er vísvitandi að tefja störf þingsins en á sama tíma gagnrýnir hann þingið og ríkisstjórnina fyrir hægagang og Sjálfstæðisflokkurinn spilar með!

Þetta finnst mér barnaskapur og get ekki séð að svona vinnubrögð séu þjóðinni til heilla. Báðir flokkarnir virðast þó “græða” hellings umfjöllun í fjölmiðlum og ég get vel trúað því að almenningur sem hefur ekki fullkomna yfirsýn yfir öll störf þingsins finnst þessir tveir stjórnarandstæðuflokkar vera í hetjulegri baráttu. Þessi vinnubrögð skil ég hins vegar ekki. Það hefur aldrei verið eins brýnt að allt þingið, og reyndar öll þjóðin, vinni saman. Öðruvísi komumst við ekki út úr þessu. Í gegnum tíðina hef ég unnið á nokkrum vinnustöðum að margvíslegum verkefnum með alls konar fólki. Þau störf hafa án undantekninga gengið vel. Það hvarflar ekki að mér að vinna með öðrum hætti á þinginu. Í því felst ekki að ég muni ekki gagnrýna þegar og ef mér þykir ástæða til. Málþóf í fyrstu umræðu finnst mér hins vegar út í hött.

Góðir Íslendingar

Við lifum á sögulegum tímum. Við upplifðum hrun efnahagskerfis sem var að mörgum talin forsenda lífsgæða og margir byggðu afkomu sína á. Það hrun hefur haft keðjuverkandi áhrif, áhrif sem sér ekki fyrir endann á og hefur bitnað á þeim sem síst skyldi. Fólki sem hefur unnið sín störf af heilindum og áreiðanleika en situr nú eftir skuldum hlaðið, jafnvel atvinnu- og eignalaust.

Í janúar síðastliðnum stóð ég hér fyrir utan þetta hús, daginn sem þingið kom saman, með hjartað fullt af sorg og lömuð af skelfingu vegna þeirra atburða sem voru í uppsiglingu. Ég gat ekki hrópað “vanhæf ríkisstjórn” né barið búsáhöld. Það fylgdi því engin gleði að upplifa mælinn fyllast hjá þjóðinni, verða vitni af skemmdarverkum og ofbeldi og finna að þingið og ríkisstjórnin voru sem í eigin heimi og úr tengslum við raunveruleika okkar sem stóðum hér fyrir utan. En svo fór takturinn að hljóma, þjóðin fann hjartslátt sinn og samstöðu og þessum takti megum við aldrei gleyma.

Í vetur fann maður svo sterkt að Ísland er eyja. Við vorum ein og yfirgefin úti á ballarhafi, úr alfaraleið, úr tengslum við aðrar þjóðir. Við vorum ekki lengur stórasta land í heimi, en hér var stærsta klúður í heimi.

Við erum öll í sama bátnum og nú þarf að róa. Nú skiptir öllu að við sem hér störfum vinnum saman og lærum að treysta hvort öðru á nýjan leik og að við hlustum þegar þjóðin knýr dyra. Hér hrundi heilt samfélag. Langflestir sem hér búa bera enga ábyrgð á því hruni en ætlast er til þess að við berum öll byrðarnar, greiðum samviskusamlega af lánaskrímslum sem stækka og lengjast út í hið óendanlega og afsölum okkur hluta þeirra lífsgæða sem við áttum að venjast. Sátt mun ekki skapast í samfélaginu fyrr en víðtæk rannsókn á bankahruninu hefur farið fram og þeir ábyrgu dregnir fyrir dómsstóla. Hér var ekki um eðlilega bankastarfsemi að ræða og það virðist sem að hvarvetna sem borið sé niður sé maðkur í mysunni. Sárin á þjóðarsálinni munu ekki gróa fyrr en bankahrunið hefur verið gert upp, við vitum hvað gerðist, hvers vegna og hvernig við getum komið í veg fyrir að það gerist aftur.

Kæra þjóð

Við eigum vonandi aldrei aftur eftir að upplifa annað eins efnahagslegt fárviðri og geisaði hér síðasta haust en staðan er ekki alslæm. Í hruninu felst frelsi frá úreltum hefðum og tækifæri sem við munum ef til vill aldrei aftur fá. Nú þarf að byggja upp á nýtt og við ráðum hvað við byggjum. Undanfarna mánuði hefur samfélagið verið í biðstöðu. Nú skiptir öllu að fólkið í landinu upplifi sig ekki sem fórnarlömb heldur gerendur. Ríkisstjórnin getur ekki ein og sér skapað þúsundir nýrra starfa en henni ber að tryggja frjósaman jarðveg fyrir frábærar hugmyndir, frumkvæði og þann kraft sem ég veit að býr í brjóstum okkar, kraft nýsköpunar og framkvæmdagleði. Við erum öll í sama bátnum og nú þarf að róa. Við getum byggt upp fyrirmyndarþjóðfélag, ef við hjálpumst öll að. Þjóðfélag frelsis og jafnréttis, menningar, sköpunar, áræðni og góðra hugmynda. Samfélag þar sem ríkir jöfnuður og friður, samfélag þar sem hjartað slær taktinn. Við megum ekki gleyma því að við erum rík þjóð, menntuð þjóð, við eigum hugvit og auðlyndir og menningarverðmæti, náttúru sem fólk vill upplifa, tónlist sem fólk vill heyra, bækur sem fólk vill lesa. Við getum skapað þjóðfélag sem metur fólk út frá verðleikum en ekki bankabókinni, út frá manngildi en ekki kyni, trú, kynþætti, kynhneigð, hægri eða vinstri. Við getum búið til réttlátt Ísland. Til þess þurfum við að þora að hugsa út fyrir rammann, leita óhefðbundinna lausna, vera róttæk, losa okkur úr viðjum vanans og þora að breyta rétt.

Við í Borgarahreyfingunni erum ekki komin hingað, inn í hlýjuna, til að standa í argaþrasi heldur leggjast á árarnar og róa í þeim takti sem við heyrðum og tókum þátt í að skapa hér fyrir utan. Við viljum vinna að öllum góðum málum en munum gagnrýna ef svo ber undir, hvort heldur sem er, ríkisstjórnarflokkana eða stjórnarandstöðuna.

Ég þakka áheyrnina.

Hlusta á ræðuna

Í gær var þingið sett og var ljómandi gaman að taka þátt í þeim formlegheitum. Ég er í kjörbréfanefnd og þurfti því bæði að taka afstöðu til vafaatkvæða (sem öll voru úrskurðuð gild) og kæru en tveir einstaklingar kærðu framkvæmd kosninganna vegna þess hve kosningakerfið okkar er gallað og vægi atkvæða ójafnt. Ég er í megiatriðum sammála kærunni og lét bóka að ég teldi þetta mannréttindabrot. 

Það kom aldrei til greina í mínum huga að fara í messuna. Ég sagði mig úr þjóðkirkjunni fyrir nokkrum árum vegna ákveðinna mála sem hafa ekki breyst til batnaðar. Ég vildi standa utan trúfélaga en Jóhann vildi ganga í Fríkirkjuna í Reykjavík og að drengirnir yrðu þar. Í ljós kom að börn fylgja mæðrum í trúfélög. Ef ég ætlaði að standa utan trúfélaga þyrftu börnin að gera það líka þótt faðir þeirra vildi vera í trúfélagi og ég vildi gjarna að þeir fengju að vera með honum þar. Svo kom að því að eldri drengurinn okkar komst á fermingaraldur. Hann vildi fermast í kirkju og fórum við á stúfana og kynntum okkur hvernig fermingarfræðslu væri háttað hjá Þjóðkirkjunni og Fríkirkjunni. Hjá þeim presti sem þjónar í hverfiskirkjunni okkar, Digraneskirkju í Kópavogi fengum við þau svör að barnið gæti ekki fengið að fermast í kirkjunni með sínum bekkjarfélögum nema hann væri í Þjóðkirkjunni og til þess að það væri mögulegt þyrfti ég, trúleysinginn í fjölskyldunni, að ganga aftur í Þjóðkirkjuna. Þetta finnst mér fullmikil valdníðsla af hálfu ríkis og kirkju.

Ég myndi vilja sjá reglurnar þannig að báðir foreldrar hafi jafnan rétt til að ákvarða trúfélag barna sinna. Auk þess myndi ég vilja að á þeim aldri sem börnum er stillt upp við vegg og þau látin ákveða hvort þau vilji staðfesta skírnarheitið eður ei mættu þau ákveða sjálf hvaða trúfélagi þau tilheyra, ef einhverju. Ef þau eiga að hafa nægilegan þroska til að ákveða hvort þau fermast eða ekki (sem þau hafa auðvitað fæst) er fáránlegt að þeim sé ekki treyst til að velja trúfélag.

Sonur minn hafði sem betur fer engan áhuga á að tilheyra kirkju sem ekki væri opin öllum, eins og hann orðaði það, þannig að ég var ekki pínd í trúfélagaskipti að öðru sinni. 

Ég held að það tíðkist ekki á mörgum vinnustöðum að fara fram á að starfsmenn sæki guðsþjónustur. Í landi þar sem trúfrelsi ríkir er fáránlegt að gera ráð fyrir að allir hafi sömu trú. Í litla þinghópnum okkar eru fjórar manneskjur sem allar hafa sjálfstæðar skoðanir í þessum efnum. Ég er í Fríkirkjunni í Reykjavík - sem er reyndar trúfélag sem ég er ákaflega ánægð með, einn er búddisti, einn utan trúfélaga og einn í þjóðkirkjunni. Ekkert okkar fór í kirkjunna, þrjú fóru út í sólskinið á Austurvelli og einn sleikti sólina í alþingisgarðinum. Síðdegis á fimmtudeginum heyrðum við af því að Siðmennt yrði með fyrirlestur um siðferði þingmanna og ákváðum við að koma við þar, aðallega til að þakka því fólki fyrir að bjóða upp á valkost. Við tilkynntum fjölmiðlum ekki um þessa ákvörðun okkar eins og einhverjir virðast halda en hins vegar sópuðust þeir að okkur og eltu okkur inn til Siðmenntar á Borginni. 

Ég er ekki á móti kirkjum, trúarbrögðum eða trúfélögum og vil ekki banna fólki neitt en ég vil ekki láta pína mig í kirkju. Ég fer stundum í kirkju, t.d. þegar verið er að gifta, jarða, skíra eða ferma fólk sem mér þykir vænt um og Fríkirkjuna þykir mér alltaf gott og gaman að heimsækja enda ræður þar ríkjum víðsýnt og heiðarlegt fólk sem hefur baráttuna fyrir mannréttindum að leiðarljósi. Fríkirkjan hefur orðið fyrir miklu misrétti af hálfu þjóðkirkjunnar. Það þarf að laga.

Annars leggjast þingstörfin vel í mig. Ég hef mikla trú á að öllum nýju þingmönnunum fylgi ferskir straumar sem við verðum að halda í. Við erum öll í sama bátnum og nú þurfum við að róa í takt. Við viljum vinna að öllum góðum málum, þvert á flokkslínur og vonandi tekst okkur að vinna gott starf.